حکم شرعی پیوند اعضا از فرد مرده یا زنده چیست؟

حکم شرعی پیوند اعضا از فرد مرده یا زنده چیست؟

به گزارش ایران اسلامی، امروزه بیماری‌های فراوانی وجود دارد که بهبود آن‌ها مستلزم پیوند اعضا می‌باشد. حالا این سؤال پیش می‌آید که آیا گرفتن عضو از فرد دیگر درست است؟ آیا می‌توانیم این عضو را از یک فرد مرده بگیریم؟ آیا باید دیه آن را بپردازیم؟

پیوند اعضا از میت

آیت‌الله مکارم شیرازی:

پیوند اعضای فردی که به طور طبیعی فوت کرده و ضربان قلب ندارد به بیمارانی که در خطر مرگ هستند یا زندگانی پرمشقتی دارند اشکالی ندارد.

اگر جسد مجهول‌الهویه باشد و پیوند بعضی از اعضای آن موجب نجات جان مسلمانی از مرگ یا یک بیماری  مهم بشود استفاده از اعضای این جسد جایز است. حتی اگر بعداً ولی متوفی پیدا بشود و از این کار اظهار نارضایتی کند در این صورت عدم رضایت او مشکلی ایجاد نمی‌کند و فرقی بین مجهول‌الهویه و غیر آن نیست. ولی احتیاط صرف دیه آن در خیرات برای میت است.

اگر حیات رزمنده مسلمانی منوط بر پیوند اعضا از میت غیرمسلمان باشد این پیوند نه تنها جایر بلکه واجب است. عضو جدا شده برای نماز اشکالی ندارد و دیه‌ای هم ندارد.

اگر حفظ جان یا عضو مسلمانی به قطع عضو میت مسلمان و پیوند آن وابسته باشد این پیوند جایز است و اجازه شخص متوفی یا اولیای دم او لازم نیست هرچند گرفتن اجازه بهتر است و احتیاط آن است که دیه را بپردازد.

 

آیت‌الله سیستانی:

قطع عضو مسلمان مرده، مانند چشم و دستش براى پیوند زدن به بدن زنده جایز نیست و اگر کسى چنین کند، بر او دیه لازم مى‏آید و دفن آن عضو قطع شده واجب است. ولى اگر پیوند زد و عضو زنده‏اى از بدن شد، قطع آن واجب نیست.

بریدن عضوی از اندام شخص مرده مسلمان یا غیرمسلمان با وصیت او و پیوند دادن آن به شخص دیگر مانعی ندارد، زیرا نجات یک انسان مسلمان موقوف به آن است، اما در غیر این دو صورت در نفوذ وصیت و در صحت آن و در جواز قطع عضوی از وی، اشکال است اما به هر حال اگر طبق وصیت عضوی از مرده مسلمان بریده شد برای قطع کننده آن، دیه واجب نمی‌شود.

 

آیت‌الله وحید خراسانی:

بریدن عضوى از اعضاى بدن مسلمان مرده (مانند چشم و غیر آن) به منظور پیوند زدن آن به بدن شخص زنده جایز نیست و قطع کننده باید دیه آن عضو را که دیه اعضاى جنین مسلمان است بپردازد ولى چنانچه زنده ماندن مسلمان متوقف باشد بر این که عضو بدن مسلمان مرده‌ای را ببرند و به او پیوند زنند، بریدن آن عضو جایز است ولى قطع کننده باید دیه آن را بپردازد و پس از پیوند که جزء بدن زنده گشت، احکام بدن زنده بر آن جارى است. اگر کسى در حال حیات خود وصیت کند که پس از مردن او عضوى از اعضاى او را قطع کنند و به دیگرى پیوند زنند، صحت این وصیت محل اشکال است.

آیت‌الله خامنه‌ای:

استفاده از اعضای میت برای پیوند به بدن شخص دیگر برای نجات جان او یا درمان بیماری وی اشکال ندارد و وصیت به این مطالب هم مانعی ندارد مگر در اعضایی که برداشتن آن‌ها از بدن میت، موجب صدق عنوان مثله باشد و یا عرفا هتک حرمت میت محسوب شود.

اگر با اذن میت در دوران حیاتش و یا با اذن اولیای او بعد از مردنش باشد و یا نجات جان نفس محترمی منوط به آن باشد، اشکال ندارد.

برداشتن قرنیه از بدن میت مسلمان حرام است و موجب دیه می‏شود که مقدار آن پنجاه دینار است ولی اگر با رضایت و اذن میت قبل از مرگش، برداشته شود اشکال ندارد و موجب دیه نیست.

نارضایتی نسبت به پیوند اعضا

آیت‌الله مکارم شیرازی:

اگر شخصی نسبت به پیوند اعضای خود به دیگران پس از مرگش ناراضی باشد اما بعد از مرگش ولی او به این کار رضایت دهد چنانچه موجب نجات جان مسلمانی از مرگ یا بیماری مهمی شود جایز است.

پیوند اعضا در بیماران مرگ مغزی

آیت‌الله مکارم شیرازی:

چنانچه فردی دچار مرگ مغزی شده باشد و هیچ گونه احتمال بازگشت به زندگی عادی وجود نداشته باشد برداشتن بعضی از اعضا (خواه قلب، کلیه یا عضو دیگری باشد) برای نجات جان مسلمان دیگر مانعی ندارد خواه وصیت این کار را کرده باشد یا نه ولی بهتر جلب رضایت اولیای میت است.

پیوند اعضای بیمار لاعلاج که مرگ او حتمی و قریب‌الوقوع است جایز نیست مگر در مواردی که مرگ مغزی رخ داده باشد.

 

اهدای عوض در زمان حیات

آیت‌الله مکارم شیرازی:

اهدای کلیه برای انسان غیر بالغ حتی اگر ولی او اجازه بدهد جایز نیست زیرا ولی در این‌گونه موارد ولایت ندارد.

برداشتن عضوی از بدن یک فرد زنده به منظور پیوند زدن به فردی دیگر اگر با اجازه خود فرد باشد و خطری جان او را تهدید نکند جایز است و دیه ندارد.

آیت‌الله خامنه‌ای:

مبادرت مکلف در هنگام حیات، به فروش یا هدیه کردن کلیه یا هر عضو دیگری از بدن خود برای استفاده بیماران از آن‌ها در صورتی که ضرر معتنابه برای او نداشته باشد اشکال ندارد، بلکه در مواردی که نجات جان نفس محترمی متوقف بر آن باشد، اگر هیچ‌گونه حرج یا ضرری برای خود آن شخص نداشته باشد، واجب می‏شود.

آیت‌الله سیستانی:

برداشتن عضوی از شخص زنده برای شخص زنده دیگر و پیوند آن به بدن دیگری اگر او را با خطر جدی روبرو نکند مانعی ندارد مانند آن که شخصی که کلیه دیگرش سالم است و کار می‌کند کلیه دومش را به بیمار کلیوی اهدا کند.

آیت‌الله وحید خراسانی:

اگر شخصى راضى شود که در حال حیات خود عضوى از اعضاى او را بریده و به دیگرى پیوند زنند چنانچه آن عضو از اعضاى رئیسه باشد که بریدن آن صدمه‌ای به حیات او می‌زند و یا نقص و عیبى در او ایجاد می‌کند، بریدن آن عضو جایز نیست و اگر با بریدن آن عضو ضرر و عیبى بر او وارد نمی‌شود (مانند بریدن مقدارى از پوست و یا گوشت ران که جاى آن روییده می‌شود) بریدن آن عضو با رضایت او جایز است و می‌تواند براى رفع ید از آن عضو مبلغى دریافت کند.

پول گرفتن در قبال اعضای بدن

آیت‌الله سیستانی:

هرگاه قطع عضو جایز باشد گرفتن پولى به ازاى آن نیز جایز است.

آیت‌الله خامنه‌ای:

مانع ندارد و مى‌تواند در مقابل واگذارى حق اختصاص یا در مقابل اجازه دادن پول بگیرد.

آیت‌الله سیستانی:

برداشتن بخشى از بدن انسان زنده براى پیوند زدن در صورتى که قطع آن زیان مهمى داشته باشد مانند چشم و دست و امثال آن‌ها جایز نیست اما اگر زیان مهمى نداشته باشد مانند قطعه‌ای از پوست یا نخاع یا یک کلیه، در صورت سالم بودن کلیه دیگر با فرض رضایت صاحبش جایز است. اگر کودک یا دیوانه نباشد وگرنه به هیچ وجه جایز نیست.

اهدای عضو محکومین به اعدام

آیت‌الله مکارم شیرازی:

اگر شخصی محکوم به اعدام یا حبس‌های طولانی باشد قاضی یا حاکم شرع در صورت رضایت محکوم می‌تواند در ازای اهدای عضو فرد محکوم در کیفرش تخفیف قائل شود به شرطی که ضرر مهمی برای فرد محکوم نداشته باشد. در صورتی که انعکاس خارجی این کار نامطلوب و دستاویزی برای دشمنان اسلام بشود باید از آن پرهیز کرد. البته در مورد محکومین به اعدام تنها صاحب حق قصاص یا دیات می‌تواند گذشت از تمام یا قسمتی از حق خود را مشروط به اهدای عضو فرد محکوم بکند.

دست قطع شده سارق پس از اجرای حد سرقت به خود او تعلق دارد ولی پیوند مجدد آن به صاحب اصلی جایز نیست اما می‌تواند به صورت مجانی یا در برابر قیمت، آن را واگذار کند.

اگر شرع مقدس و قانون نوع اعدام فرد محکومی را مشخص نکرده‌اند جایز نیست که اعضایی از بدن آن‌ها طی عمل جراحی برداشته شود به شکلی که با این کار متهم فوت کند.دلیلی بر جواز این نوع اعدام وجود ندارد.

پیوند عضوی که با قصاص قطع شده اشکال دارد.

فروش اعضای بدن بعد از مرگ

آیت‌الله مکارم شیرازی:

اگر کسی وصیت کند که بعد از مرگش اعضای او را بفروشند و در مواردی که وصیت کرده خرج کنند اشکالی ندارد و گرفتن پول به این صورت اشکالی ندارد ولی بهتر آن است که رایگان در اختیار نیازمندان بگذارد.

پیوند اعضای مسلمان به غیرمسلمان

آیت‌الله مکارم شیرازی:

انسان مسلمان نمی‌تواند وصیت کند که بعد از وفات اعضای مهم بدنش مثل قلب و… به فرد غیرمسلمان پیوند زده شود مگر این که هدف مهم‌تری در کار باشد.

پیوند اعضای حیوان به انسان

آیت‌الله مکارم شیرازی:

پیوند از اعضای حیوانات (حتی خوک) به انسان در موارد ضرورت اشکالی ندارد.

ارسال یک پاسخ